قال ابن الجوزي ( تلبيس إبليس: 447) ‏عن يحيى بن معاذ يقول: «اجتنب صحبة ثلاثة أصناف من الناس العلماء الغافلين والفقراء المداهنين والمتصوفة الجاهلين».
امام ابن جوزی در کتاب "تلبیس ابلیس" آورده: از يحيي بن معاذ نقل است كه فرمود: «از صحبت سه گروه بپرهيزيد: عالمان غافل، فقيران تملق گو و صوفیان جاهل».

عبادت خداوند بر سه اصل و اساس استوار است: محبت و ترس و رجاء (اميد)
و علماء اين سه اصل را مانند پرنده اى ميدانند كه سر آن محبت است، و دو بالش مانند ترس و رجا (اميد) است، پس اگر محبت در عبادت خداوند در كار نباشد، عبادت باطل است، مانند پرنده ى بدون سر، و اگر ترس و اميدش به خداوند برابر نباشد، مانند پرنده پر و بال شكسته است كه هر بالى كه شكسته باشد به همانطرف كشيده خواهد شد و توازنش را از دست ميدهد.
و خداوند در اين آيه اين سه اصل را بيان فرموده است:
" أُوْلَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمْ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ وَيَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَيَخَافُونَ عَذَابَهُ" (الإسراء: 57)
«آن‌ كساني‌ كه‌ كافران‌ آنان‌ را مي‌پرستند، خود به‌سوي‌ پروردگارشان‌ تقرب‌ مي‌جويند و به‌ رحمت‌ وي‌ اميدوارند و از عذابش‌ مي‌ترسند چرا كه‌ عذاب‌ پروردگارت‌ همواره‌ در خور پرهيز است‌»
و خواستن وسيله طلب كردن عبوديت و محبت خداوند است، و كسى كه محبت خداوند داشته باشد با عمل صالح به او نزديك ميشود و ترس از او سبب ترك مصيتش ميشود.
و محبت اصل و اساس اخلاص است و عبارت است از تذلل در برابر خداوند و تعظيم او، و ترس واقعى از خداوند اينست كه بنده را از ارتكاب محرمات و گناه باز دارد، و رجاء (اميد) به خداوند آن است كه اگر عبادت خداوند را انجام دهد اميد آن داشته باشد كه خداوند از او قبول ميكند و پاداشش دهد، و اگر گناه كند و توبه كند، اميد آن داشته باشد كه خداوند توبه اش را ميپذيرد و او را ميبخشد، و علماء اجماع كرده اند كه رجاء بدون عمل مفيد نيست، و اگر كسى طاعت خداوند نكند و كارهاى نيك انجام ندهد و سپس به خداوند اميد داشته باشد كه او را زير رحمت خويش قرار دهد و يا اينكه او را ببخشد، به اين آرزو و غرور و سفاهت ميگويند و منفعتى براى او نخواهد داشت، و رجاء و اميد داشتن به خداوند مانند كسى است كه مثلا دانه اى بكارد و اسباب رويش آنرا فراهم سازد و سپس به خداوند اميد داشته باشد كه رشد كند و ثمر دهد، ولى آرزو وغرور داشتن مانند كسى است كه بدون كاشت بخواهد درو كند و محصول بر آورد كند كه هرگز نخواهد كرد.


وصلی الله وسلم علی محمد و علی آله و اتباعه الی یوم الدین
سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت
IslamPP.Com